ՀՍՀ/ԴԻԱԶՈՄԻԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԴԻԱԶՈՄԻԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, մեկ ատոմ ածխածնին երկու ատոմ ազոտ միացած խմբավորում պարունակող օրգանական միացություններ: Լինում են ալիֆատիկ և արոմատիկ շարքի: Ալիֆատիկ շարքի Դ-ի կառուցվածքը պատկերվում է այսպես.

Թունավոր և պայթուցիկ են, տաքացնելիս, ճառագայթահարելիս քայքայվում են, փոխազդում են թթուների, հալոգենների, ջրի և այլ նյութերի հետ՝ անջատելով ազոտ: Պարզագույն ներկայացուցիչներն են դիազոմեթանը ($C{H}_2{N}_2$) և դիազոքացախաթթվի էթիլէսթերը ($N_{2}C{H}_{2}C{O}_2{C}_2{H}_5$):

Արոմատիկ շարքի Դ.՝ $[Ar-N^{+}\equiv N]X^{-}$ (որտեղ $X$-ը թթվային մնացորդ է կամ հիդրօքսիլ–խումբ), կոչվում են նաև դիազոնիումի աղեր։ Ստացվում են արոմատիկ ամինների դիազոտացմամբ: Անկայուն են, չոր վիճակում պայթուցիկ, մտնում են շատ ռեակցիաների մեջ, որոնց ընթացքում կարող է տեղի ունենալ նաև ազոտի անջատում (Կաղապար:Լայն, Կաղապար:Լայն ևն): Արոմատիկ Դ. հիմնային միջավայրում փոխում են իրենց կառուցվածքը՝ առաջացնելով դիազոտատներ:

Արոմատիկ Դ. օգտագործվում են բազմաթիվ օրգ. միացությունների սինթեզի, մասնավորապես, ազոներկանյութերի արտադրության մեջ: