ՀՍՀ/ՀԱՐԱԲԵՐԱԿԱՆ ՇԱՐԺՈՒՄ

Կաղապար:ՀՍՀ

ՀԱՐԱԲԵՐԱԿԱՆ ՇԱՐԺՈՒՄ, նյութական կետի (կամ մարմնի) շարժում հաշվարկման շարժական համակարգի նկատմամբ, որը որոշակի կերպով տեղաշարժվում է պայմանականորեն անշարժ համարվող հաշվարկման հիմնական համակարգի նկատմամբ: Հ. շ-ման դեպքում կետի արագությունը կոչվում է հարաբերական արագություն (v_i), իսկ արագացումը՝ հարաբերական արագացում (a_i): Այդ դեպքում անշարժ համակարգի նկատմամբ շարժական համակարգի բոլոր կետերի շարժումը կոչվում է փոխադրական շարժում, իսկ շարժական համակարգի այն կետի արագությունն ու արագացումը, որով ժամանակի տվյալ պահին անցնում է շարժվող նյութական կետը՝ փոխադրական արագություն (v_e) և փոխադրական արագացում (a_e)։ Վերջապես, հաշվարկման անշարժ համակարգի նկատմամբ կետի (մարմնի) շարժումը կոչվում է բարդ կամ բացարձակ, իսկ այդ շարժման արագությունն ու արագացումը՝ բացարձակ արագություն (v_p) և բացարձակ արագացում (a_p)։ Այդ մեծությունների միջև առնչությունը դասական մեխանիկայում տրվում է

$\vec{v_{p}} = \vec{v_{i}} + \vec{v_{e}}$

$\vec{a_{p}} = \vec{a_{i}} + \vec{a_{e}} + \vec{a_{c}}$

հավասարություններով, որտեղ a_c-ն Կորիոլիսի արագացումն է։ Այս բանաձևերից օգտվում են կինեմատիկայում՝ կետերի և մարմինների շարժումներն ուսումնասիրելիս։

Դինամիկայում Հ. շ. անվանում են շարժումը հաշվարկման ոչ իներցիալ համակարգի նկատմամբ, որի համար Նյուտոնի մեխանիկայի օրենքները տեղի չունեն։ Որպեսզի նյութական կետի Հ. շ-ման հավասարումները պահպանեն նույն տեսքը, ինչ հաշվարկման իներցիալ համակարգում, պետք է կետի վրա ազդող մյուս մարմինների հետ փոխազդեցության F ուժին ավելացնել, այսպես կոչված, I_e = -ma_e իներցիայի փոխադրական ուժը և I_k = -ma_k իներցիայի Կորիոլիսի ուժը, որտեղ m-ը կետի զանգվածն է։ Այդ դեպքում

$m \vec{a} = \vec{F} + \vec{I_{e}} + \vec{I_{k}}$

Նյութական կետերի համակարգի Հ. շ–ման դեպքում նույնատիպ հավասարումներ են կազմվում համակարգի բոլոր օետերի համար: Այդ հավասարումներից իգտվում են շարժական հիմքերի (նավ, ինքնաթիռ հրթիռ) վրա տեղադրված մեվանիկական տարբեր սարքերի (մասնավորաաես, գիրոսկոպների) ուժերի ազդեցությամբ `Հ. շ., ինչպես նաև Երկրի նկատմամբ մարմինների շարժումը (երբ անհրաժեշտ է հաշվի առնել Երկրի օրական պտույտը) ուսումնասիրելու համար:

ՀՍՀ/ՀԱՐԱԲԵՐԱԿԱՆ ՇԱՐԺՈՒՄ

Նավարկման ցանկ

Որոնում