ՀՍՀ/ՀԱՋՈՐԴԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

testwiki-ից
09:31, 7 մարտի 2025 տարբերակ, imported>LetterBot
(տարբ) ←Նախորդ տարբերակ | Ընթացիկ տարբերակ (տարբ) | Հաջորդ տարբերակ→ (տարբ)
Jump to navigation Jump to search

Կաղապար:ՀՍՀ

ՀԱՋՈՐԴԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ, մաթեմատիկայի հիմնական հասկացություններից։ Որոշվում է բոլոր բնական թվերի (երբեմն 0-ն ներառյալ) բազմության կամ ենթաբազմության արտապատկերմամբ ինչ-որ բազմության մեջ։ Վերջինիս այն տարրերը, որոնք համապատասխանում են այդ թվերին՝ ինդեքսներին, կոչվում են Հ-յան անդամներ, ընդ որում նույն տարրը կարող է համապատասխանել տարբեր թվերի, այսինքն՝ Հ-յան անդամները կարող են համընկնել։ Հ. կոչվում է վերջավոր, եթե ինդեքսների բազմությունը վերջավոր է, և անվերջ՝ հակառակ դեպքում։ Հ. ասելով հաճախ հասկանում են անվերջ Հ.։ Թվային Հ․ սովորաբար տրվում է n-րդ անդամի բանաձևի (օրինակ, Xn=1(n+1)n) կամ ռեկուրենտ բանաձևի օգնությամբ, որով յուրաքանչյուր անդամ որոշվում է նախորդ անդամների միջոցով (օրինակ, Ֆիբոնաչիի Հ․՝ X0=0, X1=1, Xn+2=Xn+1+Xn, n0)։ Եթե թվային Հ–յան բավականաչափ մեծ ինդեքսներին համապատասխանող անդամները ցանկացած չափով քիչ են տարբերվում a թվից, ապա Հ. կոչվում է զուգամետ, իսկ a–ն` նրա սահման: Ոչ զուգամետ Հ. կոչվում է տարամետ: Հ–յան հասկացությունը կարևոր դեր է խաղում մաթեմատիկայում: Նրա օգնությամբ սահմանվում են մի շարք հիմնական մաթեմատիկական գաղափարներ, օրինակ, անվերջ փոքր, անվերջ մեծ մեծություն, վերին և ստորին սահման, անընդհատություն, ածանցյալ հասկացությունները մաթեմատիկական անալիզում, սահմանային կետ, կոմպակտություն` տոպոլոգիայում, անկախ փորձերի Հ.` հավանականությունների տեսությունում ևն: Հ–յան և շարքի զուգամիտության գաղափարները ըստ էության համարժեք են և տարբերվում են միայն ձևական առանձնահատկություններով: